Στη Φλώρινα η παράδοση σχετίζεται με παραδοσιακά έθιμα και γιορτές (έθιμο της φωτιάς, έθιμο της σούρβας) και πανάρχαιες χειροτεχνίες που επιβίωσαν στο πέρασμα των αιώνων (χειροποίητα πλεκτά κεριά).

 

Το έθιμο της φωτιάς

Την προπαραμονή των Χριστουγέννων -και πιο συγκεκριμένα τα μεσάνυχτα 23 προς 24 Δεκεμβρίου- οι κάτοικοι της Φλώρινας επιδίδονται σε έναν άτυπο ανταγωνισμό για τη μεγαλύτερη φωτιά που θα ανάψει στην πόλη, πραγματοποιώντας μια από τις πιο εντυπωσιακές υπαίθριες γιορτές στην Ελλάδα.

Σε κάθε γειτονιά, η φωτιά ανάβει με ξύλα κέδρου που έχουν μαζευτεί από το βουνό. Η προετοιμασία για το άναμμα της φωτιάς ξεκινάει αρκετό καιρό πριν τα Χριστούγεννα, με τις ομάδες νεαρών να αποθηκεύουν και να φυλούν με βάρδιες τους τόνους ξύλων που έχουν μαζέψει, αφού παλιότερα μέρος του εθίμου ήταν και η κλοπή τους μεταξύ των ομάδων από την κάθε γειτονιά.

Γύρω από τις πύρινες εστίες, το γλέντι που στήνεται περιλαμβάνει φαγοπότι με παραδοσιακά εδέσματα, την περίφημη φασολάδα, γλυκά, ντόπιο κρασί και τσίπουρο που προσφέρονται δωρεάν, υπό τον ήχο ζωντανής μουσικής από τοπικά παραδοσιακά συγκροτήματα και με ντόπιους και επισκέπτες της πόλης να χορεύουν μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες. Η δημοφιλέστερη και μεγαλύτερη φωτιά που συγκεντρώνει πλήθος κόσμου είναι αυτή στην Πλατεία Ηρώων, που μπορεί να ξεπεράσει σε ύψος ακόμα και τα 15 μέτρα.

Το έθιμο της φωτιάς προέρχεται πιθανότατα από προχριστιανικές τελετές, όμως μετά την επικράτηση του χριστιανισμού συμβολίζει τη φωτιά που άναψαν οι βοσκοί στο νεογέννητο Χριστό. Γενικότερα, στην ελληνική λαϊκή παράδοση, η φωτιά έχει καθαρτικές ιδιότητες και καταδιώκει τα δαιμόνια και τις αρρώστιες. Φωτιές ανάβουν στη Φλώρινα και την ημέρα του Αϊ Γιάννη του Κλήδονα (24 Ιουνίου), έθιμο από την αρχαιότητα που τηρείται σχεδόν σε όλη την Ελλάδα και είχε να κάνει με τις τελετές μαντείας. Κατά τη διάρκεια του εθίμου, οι ντόπιοι πηδούν πάνω από τη φωτιά 3 φορές για να προστατευτούν από τους ψύλλους και τους κοριούς. 


Έθιμο της Σούρβας 

Το έθιμο της Σούρβας ή στόλβας (φιλοδώρημα για τα κάλαντα) αναβιώνει την παραμονή της Πρωτοχρονιάς,  με τους νέους άνδρες της περιοχής να στροβιλίζουν 3 φορές στον αέρα με το σκαμνί την γιαγιά του κάθε σπιτιού, φωνάζοντας «σούρβα μπάμπω και του χρόνου». Αντίστοιχα, την ημέρα των Θεοφανείων οι ντόπιοι σηκώνουν ψηλά τα παιδιά (αντί για τη γιαγιά) φωνάζοντας «στόλβη μπάμπω... και του χρόνου», ως ευχή για το νέο έτος. Το φιλοδώρημα για τα ιδιόρρυθμα αυτά κάλαντα αντιστοιχεί σε χρήματα ή φρούτα.
 


Πολιτιστικό Καλοκαίρι Φλώρινας

Το Πολιτιστικό Καλοκαίρι Φλώρινας είναι οι ετήσιες εκδηλώσεις του δήμου που πραγματοποιούνται το πρώτο δεκαήμερο του Αυγούστου στην πόλη. Οι εκδηλώσεις πολιτισμού περιλαμβάνουν μουσικές βραδιές με χορευτικά συγκροτήματα και συναυλίες από γνωστούς καλλιτέχνες, θεατρικές παραστάσεις, εκθέσεις ζωγραφικής και εκθέσεις βιβλίου. 


Πλεκτά κεριά 

Η τέχνη του πλεκτού κεριού πιθανά προήρθε από το Βυζάντιο και αναπτύχθηκε ιδιαίτερα στην πόλη της Φλώρινας κατά τους προηγούμενους αιώνες, καθώς η χλωρίδα της περιοχής με το άφθονο θυμάρι ευνόησε τη μελισσοκομία (προϊόν της οποίας είναι και το κερί). Η πιο σύγχρονη αναβίωσή της, το 1914, οφείλεται στην έλευση προσφύγων από το Μοναστήρι στην πρόσφατα απελευθερωμένη Φλώρινα (1912). Οι Μοναστηριώτες έφεραν μαζί τους την τέχνη τους, μια τέχνη «κληρονομική», με αμιγώς κλειστό οικογενειακό χαρακτήρα, ασκώντας την οι ίδιοι και οι γιοι τους. Η κεροπλεκτική γνώρισε ημέρες δόξας μέχρι το 1950, αλλά τώρα τείνει να εκλείψει.
Τα παραδοσιακά χειροποίητα πλεκτά κεριά της Φλώρινας, θεωρούνταν τα καλύτερα. Χρησιμοποιούνταν κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Εβδομάδας και της Διακαινησίμου, ως δώρα για το Πάσχα, αλλά και –σε μικρότερο βαθμό- τα Χριστούγεννα. Επίσης, έχουν σχετιστεί σε μεγάλο βαθμό με τα νεκρικά έθιμα και ως τέτοια συνεχίζουν να επιβιώνουν.