τζουμερκα | ηπειροσ

Γενικές Πληροφορίες

 
 
 
www.stemajourneys.com-syrrako-kalarrites-1511.jpg
genikes-plirofories-tzoumerka-greece-01-stemajourneys.com.jpg

Το Συρράκο και οι Καλαρρύτες είναι χωριά της Περιφερειακής Ενότητας Ιωαννίνων της Περιφέρειας Ηπείρου και ανήκουν διοικητικά στον Δήμο Βορείων Τζουμέρκων. Βρίσκονται στις δυτικές πλαγιές της γεωτεκτονικής ζώνης της οροσειράς της Πίνδου, σφηνωμένα στις πλαγιές του όρους Λάκμος (ή αλλιώς Περιστέρι) και απέναντι από τα Αθαμανικά όρη, πιο γνωστά ως Τζουμέρκα.

genikes-plirofories-tzoumerka-greece-02-stemajourneys.com.jpg

Χτισμένα σε υψόμετρο 1.160 περίπου μέτρων, βρίσκονται το ένα απέναντι από το άλλο, με το φαράγγι του Καλαρρύτικου ποταμού (ή αλλιώς Χρούσια ποταμού που είναι παραπόταμος του Άραχθου) ανάμεσά τους να τα ενώνει αλλά και να τα χωρίζει.

 
 

Μπορεί να βρίσκονται απέναντι και να φαίνονται κοντά, αλλά για να φτάσεις από το ένα χωριό στο άλλο, θα πρέπει να κάνεις μια διαδρομή γεμάτη στροφές 25 περίπου χιλιομέτρων με το αυτοκίνητο γύρω από το βουνό και διάρκειας 45 περίπου λεπτών.Εναλλακτικά, το ιστορικό μονοπάτι-καλντερίμι που τα ενώνει, διασχίζει τη χαράδρα του Χρούσια ποταμού και έχει διάρκεια διαδρομής τη 1 ώρα περίπου με τα πόδια.

Μέσα στο Συρράκο και στους Καλαρρύτες δεν επιτρέπονται μηχανοκίνητα οχήματα. Η είσοδος οχημάτων επιτρέπεται μέχρι την είσοδο των χωριών, όπου υπάρχουν και χώροι στάθμευσης. 

Εδώ η γκλίτσα είναι απαραίτητο αξεσουάρ και όχι φολκλορικό τοπόσημο.

Τα «δίδυμα» βλαχοχώρια χαρακτηρίζονται από τα πέτρινα αρχοντόσπιτα με τις τοξωτές εισόδους και τις πλάκες σχιστόλιθου στις σκεπές, τις βρύσες, τα γεφύρια και τα πέτρινα καλντερίμια με την απότομη κλίση. 

Και τα 2 χωριά έχουν χαρακτηριστεί από το 1978 επίσημα ως παραδοσιακοί διατηρητέοι οικισμοί, διατηρώντας αναλλοίωτη και σε τέλεια κατάσταση την παραδοσιακή ηπειρώτικη αρχιτεκτονική.

Μάλιστα, είναι οι μόνοι οκισμοί που διατηρούν αυτού του είδους την αρχιτεκτονική στα νότια του –πάλαι ποτέ-νομού Ιωαννίνων, καθώς αυτή απαντάται μόνο στα βόρεια και πιο συγκεκριμένα στα Ζαγοροχώρια. 

genikes-plirofories-tzoumerka-greece-03-stemajourneys.com.jpg

Οι ηλικιωμένοι ντόπιοι, εκτός από ελληνικά, μιλούν και τα «βλάχικα»

μια προαιώνια προφορική λατινογενή γλώσσα που μιλούσαν οι στρατιώτες της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Μάλιστα, τα βλάχικα θεωρούνται η αρχαιότερη γλώσσα χωρίς επίσημη γραφή που επιβίωσε μέσα στους αιώνες.

Οι Καλαρρύτες αποτέλεσαν το μεγαλύτερο βλαχόφωνο κέντρο αργυροχρυσοχοΐας σε ολόκληρα τα Βαλκάνια από το 18ο αιώνα και έπειτα, ενώ το Συρράκο ήταν «το χωριό των ραφτάδων», με κύρια ασχολία την επεξεργασία μαλλιού προβάτων και την παραγωγή υφασμάτων. Εδώ κατασκευάζονταν οι ναυτικές επενδύσεις από τραγόμαλλο, τα αδιάβροχα της εποχής.

Ο παγκοσμίου φήμης οίκος μόδας, κοσμημάτων και ειδών πολυτελείας Bulgari έχει καταγωγή από τους Καλαρρύτες, καθώς η οικογένεια Βούλγαρη ξεκίνησε από εδώ το 1819. 

Το εμπορικό δαιμόνιο που διακατείχε τους κατοίκους των 2 χωριών, επιβεβαιώνεται και από το γεγονός ότι κατάφεραν να προμηθεύσουν με 25.000 αδιάβροχες κάπες από κατσικίσιο μαλλί το στρατό του Μεγάλου Ναπολέοντα.

Στους Καλαρρύτες αναπτύχθηκε ιδιαίτερα η εκκλησιαστική αργυροχοΐα με αντικείμενα και σκεύη λατρευτικής χρήσης (εκκλησιαστικά στολίδια, επενδύσεις εικόνων,  σταυροί,  δισκοπότηρα,  θυμιατήρια, λειψανοθήκες) και η κοσμική με αντικείμενα καθημερινής χρήσης (φλιτζάνια, κουτάλια, δίσκοι αλλά κυρίως κοσμήματα).

 
Πάντως, η κύρια επαγγελματική δραστηριότητα των ντόπιων ήταν ανέκαθεν η νομαδική κτηνοτροφία. Οι βοσκοί συνήθιζαν να ανεβαίνουν στους ορεινούς θερινούς βοσκότοπους από τα μέσα Μαΐου και να κατεβαίνουν στα χειμαδιά στα μέσα Οκτωβρίου. Σε αυτό το ατέρμονο ταξίδι μαζί με τα κοπάδια, οι τσοπάνηδες μετακινούνταν και οι ίδιοι μαζί με τις οικογένειές τους, χρησιμοποιώντας άλογα και γαϊδούρια για τη μεταφορά της οικοσκευής τους, ξυλείας και σανού.
 
www.stemajourneys.com-syrrako-kalarrites-569.jpg

Στην περιοχή, οι μεγάλες υψομετρικές διαφορές (144-2.429 μέτρα), η έντονη παρουσία του νερού, η άγρια πανίδα και η πλούσια χλωρίδα, έχουν δημιουργήσει ένα μοναδικής ομορφιάς και τεράστιας περιβαλλοντικής αξίας οικοσύστημα. Για την προστασία του, μια τεράστια έκταση έχει χαρακτηριστεί από το 2009 ως «Εθνικό Πάρκο Τζουμέρκων, Περιστερίου και χαράδρας Αράχθου» και έχει ιδρυθεί ο αντίστοιχος φορέας διαχείρισής του. Επίσης, τμήματα της ευρύτερης περιοχής ανήκουν στο ευρωπαϊκό δίκτυο προστατευόμενων περιοχών Natura 2000.

Ένα από τα χαρακτηριστικά ζώα της περιοχής είναι το μπούτσικο, μια καλαρρυτινή ποικιλία προβάτου που προστατεύεται και επιδοτείται για την εκτροφή του από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το μπούτσικο θεωρείται η βελτίωση του γνήσιου βλάχικου προβάτου και ανήκει στα μικρόσωμα, ανθεκτικά και λιτοδίαιτα πρόβατα. Έχει λεπτά, κοντά και πολύ ισχυρά άκρα. Σήμερα βόσκουν 15.000 περίπου αιγοπρόβατα στα βουνά του Συρράκου και των Καλαρρυτών.

  • Από τα είδη πτηνών που ενδιαιτούν εδώ, ξεχωρίζουν:  κοτσύφια, πέρδικες, μπεκάτσες, τσαλαπετεινοί, πετροχελίδονα, καρδερίνες, ορτύκια, τσίχλες, σταυραετοί, γεράκια, σουσουράδες, γυπαετοί και πολλά άλλα.
  • Από τα θηλαστικά δε λείπουν  οι βίδρες, οι λύκοι, οι αρκούδες, οι αγριόγατες, τα αγριόγιδα, ενώ συναντώνται και αλεπούδες, ασβοί και λαγοί.
  • Τα πιο σημαντικά ερπετά είναι η οχιά του λιβαδιού που συμπεριλαμβάνεται στα απειλούμενα είδη, αλλά και η βιδρογαλιά, ο αστρίτης, η σαλαμάνδρα και άλλα.
  • Στα ψάρια της περιοχής περιλαμβάνεται η καλαρρυτινή πέστροφα με τις κόκκινες βούλες από τον ομώνυμο ποταμό που είναι κι ένα από τα 10 είδη ιχθυοπανίδας που ζουν εδώ. 
 
 

Κέντρο πληροφόρησης με ενημερωτικά φυλλάδια και πληροφορίες για τα ζώα και τα φυτά αλλά και τις δράσεις του φορέα διαχείρισης, θα βρεις στα Πράμαντα.

 
 

το Ματσούκι

οι Χριστοί

 το Προσήλιο

 το Παλαιοχώρι

 ο Τσόπελας

η Αετοράχη

το Αμπελοχώρι

 ο Βαπτιστής

το Ελληνικό

το Καλέντζι

ο Κέδρος

 

Εκτός από το Συρράκο και τους Καλαρρύτες

άλλοι οικισμοί που ανήκουν στο δήμο Βορείων Τζουμέρκων είναι τα Πράμαντα που είναι και το κεφαλοχώρι, η έδρα του δήμου και ο μεγαλύτερος οικισμός, αλλά και

genikes-plirofories-tzoumerka-greece-14-stemajourneys.com.jpg
 

η Κορίτιανη

το Μιχαλίτσι,

το Μονολίθι

το Πετροβούνι

τα Πηγάδια

τα Πλαίσια Μαλακασίου

η Πλατανούσα

τα Ποτιστικά

οι Ραφταναίοι

το Φορτόσι

οι Χουλιαράδες