πρεσπεσ | μακεδονια

Γενικά

 
Webp.net-gifmaker (2).gif
 

Οι Πρέσπες (ή αλλιώς και Πρέσπα) είναι μια ορεινή περιοχή έκτασης 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων στο βορειοδυτικό άκρο της ηπειρωτικής Ελλάδας, στα σύνορα με την Αλβανία και την ΠΓΔΜ. Ανήκει διοικητικά στο ομώνυμο δήμο της Περιφερειακής Ενότητας Φλώρινας της περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας, με έδρα του δήμου το χωριό Λαιμός. 

 

Η περιοχή περιλαμβάνει τις 2 πασίγνωστες λίμνες γλυκού νερού, τη Μεγάλη και Μικρή Πρέσπα που βρίσκονται σε υψόμετρο 850 περίπου μέτρων και τις εκτάσεις γύρω από αυτές. Οι λίμνες χωρίζονται μεταξύ τους από μια αβαθή λωρίδα αμμώδους γης, μήκους 4 περίπου χιλιομέτρων και πλάτους 200–1.000 μέτρων. Το υπόβαθρό τους αποτελείται από ασβεστόλιθους (στη Μικρή και στη Μεγάλη Πρέσπα), γρανίτες και γρανοδιορίτες (μόνο στη Μικρή Πρέσπα). 

www.stemajourneys.com-prespes-greece-60.jpg

Η Μεγάλη Πρέσπα είναι η 3η μεγαλύτερη λίμνη στα Βαλκάνια, έχει μέγιστο βάθος τα 55 μέτρα και καλύπτει έκταση 273 τ.χλμ. Εδώ βρίσκεται και το υδάτινο σύνορο «τριεθνές», που «μοιράζει» τη λίμνη σε 3 κράτη: το 22% της έκτασής της ανήκει στην Ελλάδα, το 18% στην Αλβανία και το 60% στην ΠΓΔΜ. 

www.stemajourneys.com-prespes-greece-2654.jpg

Η Μικρή Πρέσπα (με μέγιστο βάθος τα 8,4 μέτρα) έχει επιφάνεια 48,5 τ.χλμ., από τα οποία τα 43,5 περίπου ανήκουν στην Ελλάδα και τα 4,5 βρίσκονται στην Αλβανία, αλλά λόγω της καθόδου της στάθμης της, το μέρος του νερού που ανήκει στη γείτονα χώρα έχει σχεδόν εξαφανιστεί. Ως μοναδικός υγροβιότοπος, η Μικρή Πρέσπα προστατεύεται από τη συνθήκη Ραμσάρ. Τα νερά της κάθε χειμώνα παγώνουν για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Στο βόρειο τμήμα της Mικρής Πρέσπας, συναντώνται δύο νησάκια, ο Άγιος Aχίλλειος με τα 11 σπίτια και το ακατοίκητο Bιδρονήσι που είναι πόλος έλξης πολλών πτηνών, με τους ντόπιους να το επισκέπτονται 1 φορά το χρόνο για να λειτουργήσουν το εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου.

 
 
 

Γύρω από τις λίμνες, υπάρχουν 13 χωριά με 1.500 περίπου κατοίκους συνολικά.

Οι Ψαράδες, το μοναδικό ελληνικό χωριό στην όχθη της Μεγάλης Πρέσπας και η Μικρολίμνη στη Μικρή Πρέσπα είναι οι αμιγώς παραλίμνιοι οικισμοί, το Βροντερό είναι το μόνο από τα χωριά της περιοχής που δεν έχει θέα στις λίμνες, ενώ ο Άγιος Αχίλλειος είναι το νησάκι στο μέσο της Μικρής Πρέσπας που συνδέεται με τη στεριά μέσω πλωτής πεζογέφυρας μήκους 650 μέτρων. 

Η Καλλιθέα, ο Λευκώνας, το Πλατύ, η Μηλιώνα, η Οξιά, οι Καρυές, η Πύλη, ο Λαιμός και ο Άγιος Γερμανός συμπληρώνουν το παζλ της ανθρώπινης παρουσίας στο εντυπωσιακό φυσικό οικοσύστημα της λεκάνης των λιμνών.

Εκτός του λεκανοπεδίου των λιμνών, υπάρχουν και τα χωριά Βατοχώρι, Κώτας, Ανταρτικό, Πράσινο, Τρίγωνο, Πισοδέρι, Βίγλα και η Κρυσταλλοπηγή στην οποία βρίσκεται ο μεθοριακός σταθμός-τελωνείο και το σημείο ελέγχου εισόδου και εξόδου από και προς την Αλβανία.

Οι Πρέσπες φιλοξενούν πάνω από 172 είδη ημερόβιων πεταλούδων και 1.500 είδη χλωρίδας.

 

50

ειδη θηλαστικων

20

ειδη ψαριων/ερπετων

 

250

ειδη πτηνων

Prespes-463-426.jpg

Οι Πρέσπες αποτελούν επίσης ενδιαίτημα για μερικά από τα πιο σπάνια θηλαστικά στην Ευρώπη, τη βίδρα, την αρκούδα, το λύκο, το ζαρκάδι, το αγριογούρουνο, την αγριόγατα, ενώ δεν λείπουν και αναφορές για τον υπό εξαφάνιση λύγκα.

 

-Από τα είδη της πλούσιας χλωρίδας ξεχωρίζουν τα δάση της οξιάς, οι καλαμιώνες, τα δρυοδάση, τα πολλά είδη φτέρης και τα αλπικά λιβάδια. Το μοναδικό ενδημικό λουλούδι Κενταύρια (Centaurea prespana) και το φυλλοβόλο δέντρο Σημύδα (Betula pendula) είναι από τα εξέχοντα είδη, ενώ στην περιοχή συναντάται και το μοναδικό στην Ευρώπη δάσος από άρκευθο (είδος γηραιού κέδρου).

Πιο σημαντικά από τα πτηνά θεωρούνται τα σπάνια είδη του ροδοπελεκάνου και του αργυροπελεκάνου που είναι και ένα από τα µεγαλύτερα πουλιά της Γης και καταφτάνουν εδώ, δημιουργώντας τη µεγαλύτερη αναπαραγωγική αποικία αργυροπελεκάνων στον κόσµο με πάνω από 1.200 ζευγάρια. Μάλιστα, οι Πρέσπες είναι η μοναδική περιοχή στη χώρα όπου φωλιάζουν μαζί τα δύο ευρωπαϊκά είδη πελεκάνων. Στο χωριό Πλατύ, οι πελαργοί έχουν χτίσει την ψηλότερη φωλιά της Ευρώπης (950 μ.). Οι ερωδιοί, οι κορμοράνοι, οι σταχτόχηνες, οι χαλκόκοτες, οι χηνοπρίστες, οι αετοί, τα γεράκια, οι κίσσες, οι δρυοκολάπτες, τα αηδόνια είναι μερικά μόνο ακόμα από τα πουλιά που ενδιαιτούν στην περιοχή. 

Μεγάλο ποσοστό των ψαριών είναι ενδημικά, όπως ο κέφαλος (Squalius Prespensis), η πέστροφα (Salmo trutta peristericus), η πλατίκα (Rutilus Ohridanus Prespensis), η Βρυγοβελονίτσα (Cobitis Meridionalis), η μπράνα (Barbus Prespensis), το σκουμπούζι (Chondrostoma Prespense), η τσίμα (Pelasgus Prespensis), το τσιρονάκι (Alburnoides Prespensis) και το τσιρόνι (Chalcalburnus Belvica) που συνιστά το πιο κοινό είδος της περιοχής και αλιεύεται κυρίως τους χειμερινούς μήνες. Η μπράνα και η πέστροφα του ποταμού του Αγίου Γερμανού είναι μοναδικά ψάρια παγκοσμίως. Το γριβάδι (Cyprinus carpio) είναι το μεγαλύτερο ψάρι που ζει στις λίμνες.

Επίσης, νυχτερίδες, τρωκτικά, σκίουροι, σκαντζόχοιροι, ασβοί, λαγοί και αλεπούδες είναι ακόμη μερικά από τα ζώα που υπάρχουν στα πυκνά δάση της περιοχής. Επίσης, οι αγελάδες-νάνοι με ύψος 1 μέτρο, είναι προστατευόμενο είδος που συναντάται μόνο στους Ψαράδες και τον Άγιο Αχίλλειο (να βόσκει ελεύθερο) και απειλείται με εξαφάνιση.

 
spp_map_homepage_prespawaterbirdsgr.jpg
 
Στο χωριό Πλατύ, οι πελαργοί έχουν χτίσει την ψηλότερη φωλιά της Ευρώπης (950 μ.).
Prespes-463-61.jpg

Μέχρι τη δεκαετία του 1970, χρειαζόταν ειδική άδεια και στρατιωτική συνοδεία για να επισκεφτείς την περιοχή.

Ο Εθνικός Δρυμός Πρεσπών δημιουργήθηκε το 1974 και προστατεύεται από ελληνικές, ευρωπαϊκές καθώς και διεθνείς συμβάσεις. Είναι ο μεγαλύτερος από τους ελληνικούς Εθνικούς Δρυμούς, καλύπτοντας έκταση 256 τ. χλμ. με πυρήνα 50 τ. χλμ. που αποτελεί και την ζώνη απόλυτης προστασίας. Το 2009 ο δρυμός αντικαταστάθηκε από το «Εθνικό Πάρκο Πρεσπών», αυξάνοντας μάλιστα και την έκταση της προστατευόμενης περιοχής στα 327 τ.χλμ.

 

Το 1991 δημιουργήθηκε η Εταιρία Προστασίας Πρεσπών με τη βοήθεια της WWF με σκοπό την ανάδειξη και την προστασία του φυσικού πλούτου της περιοχής.
Σημαντικό τμήμα του Εθνικού Δρυμού και του όρους Βαρνούντα ανήκει στο Ευρωπαϊκό Οικολογικό Δίκτυο «NATURA 2000».

 

Αντίστοιχα με το Εθνικό Πάρκο Πρεσπών της Ελλάδας, λειτουργούν παράλληλα το Εθνικό Πάρκο Πρεσπών της Αλβανίας και το Εθνικό Πάρκο Galichica στην πΓΔΜ, το Εθνικό Πάρκο του Pelister στα σύνορα με την Ελλάδα και το Ορνιθολογικό Καταφύγιο του Εζέρανι, το οποίο μαζί με το τμήμα της Μεγάλης Πρέσπας που ανήκει στην ΠΓΔΜ εντάσσονται στην Συνθήκη Ραμσάρ.

 
www.stemajourneys.com-prespes-greece-1361.jpg

Το λεκανοπέδιο των λιμνών περικλείεται στα νοτιοανατολικά από τον ορεινό όγκο του Βαρνούντα (ή Περιστέρι) και το Τρικλάριο (Σφήκα),δυτικά από το όρος Βροντερό και στα βόρεια και βορειοανατολικά από τα βουνά της Αλβανίας και των Σκοπίων.

Την περιοχή των Πρεσπών διασχίζει το διεθνές ορειβατικό μονοπάτι Ε6.
 

Πριν χτιστεί η πλωτή πεζογέφυρα που ενώνει τον Άγιο Αχίλλειο με την ξηρά (το 2001), ο μόνος τρόπος μετακίνησης από και προς το νησάκι ήταν με βάρκα, κάτι που δυσκόλευε τρομερά τη ζωή των κατοίκων. Το χειμώνα η λίμνη πάγωνε και για να περάσουν απέναντι, ήταν αναγκασμένοι να τη διασχίζουν με τα πόδια.