καστορια | μακεδονια

Γενικές Πληροφορίες

 
 
 
Η ονομασία της Καστοριάς έχει συνδεθεί με τον Κάστορα, αφού η τοπική μυθολογία αναφέρει ότι η πόλη χτίστηκε το 840 π.Χ. από τον αδελφό του Πολυδεύκη, μετά από χρησμό που έλαβε από το μαντείο των Δελφών.
www.stemajourneys.com-kastoria-greece-588.jpg
panoramiki-kastoria-greece-stemajourneys.com.jpg

Η Καστοριά είναι παραλίμνια πόλη στο δυτικό άκρο της Δυτικής Μακεδονίας,

έδρα του ομώνυμου δήμου και πρωτεύουσα της Περιφερειακής Ενότητας Καστοριάς (Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας). Βρίσκεται σε υψόμετρο 700 περίπου μέτρων από την επιφάνεια της θάλασσας, με πληθυσμό που αγγίζει τους 10.000 περίπου κατοίκους.

spitia-kastoria-greece-stemajourneys.com.jpg

Απέχει 490 περίπου χιλιόμετρα από την Αθήνα και 200 περίπου χιλιόμετρα από τη Θεσσαλονίκη, ενώ ο Κρατικός Αερολιμένας Καστοριάς «Αριστοτέλης» (IATA: KSO, ICAO: LGKA, ΥΠΑ: ΚΑΚΤΑ) που βρίσκεται 12 περίπου χιλιόμετρα από την πόλη στο Άργος Ορεστικό, εξυπηρετεί και με απευθείας πτήσεις από το εξωτερικό.

 
 

Είναι χτισμένη αμφιθεατρικά σε μια στενή χερσόνησο που βρέχεται από τα νερά της λίμνης Ορεστιάδας, ανάμεσα στα βουνά Βίτσι (ή αλλιώς Βέρνο, 2.128 μ.) και Γράμμος (2.520 μ.), ενώ περιβάλλεται από τη λίμνη, δίνοντας έτσι την εντύπωση ενός νησιού στην ορεινή ενδοχώρα.

Λίμνη της Καστοριάς (ή αλλιώς και λίμνη Ορεστιάδα): επιφάνεια 28,65 τ.χλμ., βάθος από 8-12 μέτρα και μέση θερμοκρασία 22 °C. Είναι ενταγμένη στο δίκτυο Natura 2000, έχει χαρακτηριστεί Μνηµείο Φυσικού Κάλλους από το Υπουργείο Πολιτισμού και θεωρείται από τις ομορφότερες των Βαλκανίων. Το περιβάλλον της λίμνης αποτελείται από παραλίμνιο δάσος με ιτιές, σκλήθρα, πλατάνια και λεύκες, εποχικά υγρολίβαδα, και καλαμιώνες από αγριοκάλαμα. Το χειμώνα, τα νερά της λίμνης παγώνουν για 15 περίπου μέρες το χρόνο, δημιουργώντας ένα μοναδικό φυσικό τοπίο. Οι 2 πλευρές της λίμνης στις οποίες είναι χτισμένη η Καστοριά, είναι γνωστές στους ντόπιους ως η νότια και η βόρεια παραλία.

Η λίμνη Ορεστιάδα είναι η 2η πιο παραγωγική λίμνη της Ελλάδας σε αλιεύματα.

Διαθέτει είδη ψαριών όπως το γριβάδι, η πέρκα, ο γουλιανός , η τούρνα, η πλατίκα, το πρικί, η πεταλούδα που εξάγεται σε ποσοστό σχεδόν 100% στη Ρουμανία, και άλλα. Το «ηλιόψαρο» που επίσης συναντάται στη λίμνη, θεωρείται καταστροφικό για τους ψαράδες, καθώς δεν τρώγεται και αποδεκατίζει τα άλλα αλιεύματα. 

Η Ορεστιάδα είναι η μοναδική φυσική λίμνη στην Ελλάδα με παρόχθια δάση υδρόφιλων δέντρων περιμετρικά της, συνιστώντας ένα από τα σπανιότερα ευρωπαϊκά οικοσυστήματα. 

Η Ορεστιάδα φιλοξενεί επίσης πλούσια ορνιθοπανίδα αριθμώντας πάνω από 200 είδη, πολλά εκ των οποίων είναι σπάνια, όπως οι λαγγόνες, οι αργυροπελεκάνοι, οι ερωδιοί, οι βουβόκυκνοι και οι αγριόπαπιες. 

Η πανίδα στη περιοχή περιλαμβάνει πολλά άγρια είδη που ζουν στα δάση των βουνών Γράμμος και Βίτσι, όπως λύκος, αρκούδα, λαγός, αλεπού, ελάφι, ζαρκάδι, και αγριογούρουνο. Μάλιστα, δεν είναι λίγες οι φορές που αρκούδες φτάνουν ακόμα και μέσα στην πόλη, μέχρι τη λίμνη. Από πτηνά στα ορεινά της Καστοριάς διαβιούν σπάνια είδη, όπως χρυσαετός, αετογερακίνα, κουκουβάγια, δρυοκολάπτης και άλλα. Λόγω του υγρού στοιχείου που υπάρχει με τη λίμνη Ορεστιάδα, τον Αλιάκμονα και τους παραποτάμους του, στην πόλη αλλά και στην ευρύτερη περιοχή συναντώνται και πολλά είδη ερπετών και αμφιβίων όπως η μεσογειακή χελώνα, η οχιά, ο λιμνοβάτραχος, η σαλαμάνδρα και άλλα.

Η ευρύτερη περιοχή γύρω από την πόλη χαρακτηρίζεται από τις φυσικές ομορφιές που εναλλάσσονται μεταξύ του λιμναίου, του παραλίμνιου και του ορεσίβιου περιβάλλοντος, δημιουργώντας μια ποικιλόμορφη παλέτα χρωμάτων και προσφέροντας μια μεγάλη γκάμα δραστηριοτήτων για τους επισκέπτες της.

traditional-houses-doltso-kastoria-greece-stemajourneys.com.jpg

Ο αστικός ιστός της Καστοριάς αποτελείται από παραδοσιακά, αναπαλαιωμένα (αλλά και ετοιμόρροπα) μεγαλοπρεπή αρχοντικά με κατάφυτες αυλές και λαϊκά οικοδομήματα της βαλκανικής αρχιτεκτονικής του 17ου-19ου αιώνα, νεοκλασικά του πρώιμου 20ού αιώνα, καθώς και νεότερα κτίσματα. Ανάμεσά τους υπάρχουν οι βυζαντινές εκκλησίες που αποτελούν τα σπουδαιότερα αξιοθέατα της περιοχής, ενώ γύρω τους αναπτύσσεται ένα δίκτυο από στενούς δρόμους, πέτρινους μαντρότοιχους και μικρές πλατείες. Συνολικά, πάνω από 450 ιστορικά κτίρια και μνημεία στολίζουν την πόλη.

Αρχιτεκτονική

 

H Καστοριά χωρίζεται σε συνοικίες που επιβίωσαν στη διάρκεια του χρόνου και είναι γνωστές σήμερα στους ντόπιους ως εξής: η Κάτω Αγορά με τις πολλές πλατείες (Μακεδονομάχων, Βαν Φλητ, Δαβάκη, Πάρκο Ολυμπιακής Φλόγας) και το Δημαρχείο, το κτίριο της Περφέρειας και τα δικαστήρια, η Δεξαμενή που βρίσκεται στο ψηλότερο σημείο της πόλης, το Τσαρσί που αποτελεί το κεντρικό τμήμα της πόλης με την κεντρική και πασίγνωστη οδό Μητροπόλεως και την πλατεία Ομονοίας, η γειτονιά της Μητρόπολης και η γειτονιά του Σταυρού, το Ντολτσό που συνιστά την παραδοσιακή συνοικία στα νότια και συνάμα την ομορφότερη γειτονιά της πόλης, το Απόζαρι που βρίσκεται στο βόρειο παραλίμνιο μέτωπο της πόληςκαι έχει αισθητάμικρότερη θερμοκρασία το χειμώνα λόγω των βοριάδων, και η γειτονιά της Ελεούσας που χωρίζει το Ντολτσό από το Απόζαρι.

Σύμφωνα με τους ντόπιους, η Καστοριανή συνοικία Απόζαρι δημιουργήθηκε με την έλευση της Τουρκοκρατίας, όταν Χριστιανοί κάτοικοι μετακόμισαν στην περιοχή  «από ζόρι». Έτσι, ονομάστηκε Απόζαρι.

Το Ντολτσό και το Απόζαρι, 2 από τις πιο ιστορικές και όμορφες συνοικίες της Καστοριάς, είχαν συμπεριληφθεί το 2014 στη λίστα με τα 7 πιο απειλούμενα μνημεία στην Ευρώπη, σύμφωνα με την οργάνωση υπεύθυνη για την ευρωπαϊκή κληρονομιά Europa Nostra. Για αυτό, πραγματοποιήθηκαν και θα πραγματοποιούνται παρεμβάσεις αποκατάστασης με χρηματοδότηση από ευρωπαϊκά προγράμματα και από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.

 
www.stemajourneys.com-kastoria-greece-641.jpg

Τα αρχοντικά της Καστοριάς είναι κτίσματα επί Τουρκοκρατίας, του 17ου και 18ου αιώνα, και αποτελούν αδιάψευστους μάρτυρες της οικονομικής ευμάρειας που γνώρισε η πόλη λόγω της έντονης εμπορικής και βιοτεχνικής δραστηριότητας της γούνας. Ιδιαίτερα επιβλητικά, τα αρχοντικά ήταν κατοικίες των πλούσιων Καστοριανών γουναράδων (και όχι μόνο) και καλούνταν με το όνομα του ιδιοκτήτη τους. 

  • Είναι -ως επί το πλείστον διώροφα- πετρόχτιστα οικήματα (υπάρχουν και παραδείγματα τριώροφων και πιο λίγα τετραόροφα, μαζί με το μεσοπάτωμα), με σαφείς επιρροές από την κωνσταντινουπολίτικη αρχιτεκτονική, ξυλόγλυπτα σανιδώματα στις οροφές και  με εσωτερική αυλή που περιβάλλεται με ψηλούς μαντρότοιχους, ενώ είναι διακοσμημένα με λαϊκή παραδοσιακή ηπειρώτικη τέχνη που χρησιμοποιήθηκε και στους ναούς της εποχής. Χαρακτηριστικό τους είναι η συμπαγής βάση και το ελαφρύ επιστέγασμα: Το ισόγειο και ο όροφος είναι πετρόχτιστα με λίγα μικρά παράθυρα στον ημιόροφο και τον όροφο, ενώ ο δεύτερος όροφος είναι χτισμένος με ελαφρότερα υλικά (με ξύλο και ασβεστοχρισμένο τσατμά) και έχει περισσότερα ανοίγματα και μεγάλα παράθυρα με εντυπωσιακά βιτρώ, μεγαλύτερη ελευθερία χώρου και έντονο γείσωμα στη στέγη.
  • Τα πιο γνωστά αρχοντικά της Καστοριάς είναι το αρχοντικό Τσιατσιαπά (1754), το αρχοντικό Πατατέρπου (1880), το αρχοντικό Χριστόπουλου (1753), τα αρχοντικά Βέργουλα (1850), το αρχοντικό Δεληδίνα (1860), το αρχοντικό Σκούταρη (1750), το αρχοντικό των αδερφών Εμμανουήλ (1750), το αρχοντικό Νατζή (1753), το αρχοντικό Μπασάρα (1750), το αρχοντικό Σαπουντζή (αρχές 18ου αιώνα), το αρχοντικό Πηχεών (19ος αιώνας) και το αρχοντικό Νεράτζη Αϊβάζη (1680). Μάλιστα, μερικά εξ αυτών λειτουργούν ως μουσεία και είναι επισκέψιμα. 
 

Η πρόθεση των τοπικών αρχών να κρατήσουν ζωντανή την ιστορική σύνδεση της Καστοριάς με την περίοδο της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας είναι εμφανής και μέσα από τις πινακίδες στους δρόμους της πόλης, οι οποίες είναι γραμμένες με το βυζαντινό αλφάβητο και τη βυζαντινή γραφή.

 
 

Εκτός των άλλων, η Καστοριά είναι και μια μικρή φοιτητούπολη, αφού στην περιοχή Φούρκα λειτουργεί παράρτημα του ΤΕΙ Μακεδονίας με 3 τμήματα (Τμήμα Διεθνούς Εμπορίου, Τμήμα Ψηφιακών Μέσων κ’ Επικοινωνίας, Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής) και κάποια μεταπτυχιακά προγράμματα.

 
www.stemajourneys.com-kastoria-greece-143.jpg

Η Καστοριά είναι η πόλη με τις καλύτερα διατηρημένες και περισσότερες βυζαντινές και μεταβυζαντινές εκκλησίες στην Ελλάδα, αλλά και η μόνη περιοχή της ελληνικής επικράτειας (μαζί με το Άγιο Όρος) που συναντώνται φορητές εικόνες της Κρητικής Σχολής και μάλιστα της πρώιμης χρονολογίας της.

Ο Άγιος Μηνάς είναι ο πολιούχος της Καστοριάς, ανήμερα της γιορτής του οποίου (11 Νοεμβρίου) η πόλη απελευθερώθηκε από τους Τούρκους.

Οι 74 βυζαντινές εκκλησίες της Καστοριάς που χρονολογούνται από τον 9ο έως τον 19ο αιώνα, έχουν κηρυχθεί διατηρητέες ως ιστορικά μνημεία με Προεδρικά Διατάγματα και Υπουργικές Αποφάσεις από το 1924 έως το 1991. Όλες είναι χτισμένες σε αρχιτεκτονικό τύπο βασιλικής, εκτός από την Παναγία Κουμπελίδικη, που πήρε το όνομά της από το χαρακτηριστικό της τρούλο (κουμπές στα τούρκικα).

 
Η είσοδος στις βυζαντινές και μεταβυζαντινές εκκλησίες πραγματοποιείται κατόπιν συνεννόησης και επικοινωνίας με το Βυζαντινό Μουσείο Καστοριάς (24670 26781) ή με το 24670 22800.

Οι σπουδαιότεροι βυζαντινοί ναοί είναι: η Μονή της Παναγίας της Μαυριώτισσας με τις εξωτερικές τοιχογραφίες με τους αυτοκράτορες του Βυζαντίου που βρίσκεται στις όχθες της λίμνης αλλά πιο συγκεκριμένα το καθολικό της(11ος αιώνας), η γνωστότερη όλων Παναγία Κουμπελίδικη ή αλλιώς Καστριώτισσα ή και Σκουταριώτισσα (10ος αιώνας) που αποτελεί τη μοναδική εκκλησία της Καστοριάς με τρούλο και τη μοναδική με την απεικόνιση της Αγίας Τριάδας, οι Άγιοι Ανάργυροι (12ος αιώνας) που είναι ο μοναδικός ναός της πόλης με μαρμάρινο διάκοσμο και διαφορετικά ανάγλυφα σε όλες τις πύλες, ο Άγιος Στέφανος  (9ος αιώνας) που συνιστά τον παλιότερο σωζόμενο ναό στην πόλη και τη μοναδική παλιά εκκλησία με γυναικωνίτη, ο Ταξιάρχης Μητροπόλεως (11ος αιώνας), ο Άγιος Νικόλαος Κασνίτζης (12ος αιώνας) που ονομάστηκε έτσι από τον κτήτορά του για να διακρίνεται από τους άλλους 11 που είναι αφιερωμένοι στον ίδιο άγιο, ο Ναός των Αγίων Τριών (14ος αιώνας), η Παναγία Φανερωμένη (14ος αιώνας), ο Άγιος Αθανάσιος του Μουζάκη (12ος αιώνας) και ο μεταβυζαντινός ναός Αγίου Νικολάου Μεγαλειού (16ος αιώνας).

Αξιοθέατα

Εκτός από τις βυζαντινές εκκλησίες και τα επιβλητικά αρχοντικά, άλλα αξιοθέατα είναι τα μουσεία της πόλης (Λαογραφικό Μουσείο Καστοριάς, Βυζαντινό Μουσείο Καστοριάς, Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα Καστοριάς, Μουσείο Ενδυματολογίας Καστοριάς, Δεληνάνειο μουσείο ή μουσείο καστοριανής γυναίκας), το Σπήλαιο του Δράκου στις όχθες της λίμνης, το Κουρσούμ τζαμί που είναι το μοναδικό από τα 7 τζαμιά της πόλης που σώζεται μέχρι σήμερα, ο Λιμναίος Προϊστορικός Οικισμός που είναι το 1ο υπαίθριο οικοµουσείο της Ελλάδας στο γειτονικό χωριό Δισπηλιό, το Μουσείο Κέρινων Ομοιωμάτων στο χωριό Μαυροχώρι, το Αρχαιολογικό Μουσείο στο Άργος Ορεστικό.

random-giagia-kastoria-greece-stemajourneys.com.jpg

Οι μόνιμοι κάτοικοι της Καστοριάς ασχολούνται με τη γεωργία καλλιεργώντας όσπρια, φρούτα, δημητριακά και κηπευτικά, με την κτηνοτροφία, λίγοι πλέον με την αλιεία και λίγοι με τον τουρισμό, αλλά κυρίως δραστηριοποιούνται στον τομέα της βιοτεχνίας με επίκεντρο τη γούνα, την επεξεργασία και το εμπόριο δέρματος. Ο τομέας αυτός συνιστούσε τον κινητήριο μοχλό της τοπικής οικονομίας προσδίδοντας πλούτο, κύρος και παγκόσμια φήμη στην πόλη για πάνω από 5 αιώνες. Σήμερα, η τέχνη της γούνας διανύει μια περίοδο κρίσης πλήττοντας σοβαρά τον ντόπιο πληθυσμό που μετανάστευσε αναζητώντας την τύχη του στην Αθήνα και σε πολλές χώρες του εξωτερικού.

vitrina-guna-kastoria-greece-stemajourneys.com.jpg

Η Καστοριά είναι από τα σημαντικότερα κέντρα παραγωγής, επεξεργασίας και διάθεσης γούνας παγκοσμίως και το μοναδικό κέντρο επεξεργασίας γούνας στην Ευρώπη.

Tη δεκαετία του 1970, οι Καστοριανοί ήταν στις πρώτες θέσεις στις λίστες με το μεγαλύτερο κατά κεφαλήν εισόδημα σε ολόκληρο τον κόσμο λόγω της γούνας.

 

Γούνα

 

Tips

 
  1. Στην Καστοριά μέχρι και τη δεκαετία του '70 λειτουργούσαν 6.000 μικρές και μεγάλες επιχειρήσεις με 15.000 περίπου γουνεργάτες. Πάνω από το 80% του εργατικού δυναμικού της Καστοριάς απασχολούνταν στην παραγωγή γουναρικών τις προηγούμενες δεκαετίες.

  2. Η διεθνής έκθεση γούνας που διοργανώνεται κάθε χρόνο από τον Σύνδεσμο Γουνοποιιών Καστοριάς από το 1976, αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους-αν όχι τον μεγαλύτερο- διεθνείς θεσμούς στο είδος του.

  3. Στην περιοχή της Καστοριάς σήμερα λειτουργούν 80 περίπου φάρμες εκτροφής γουνοφόρων ζώων, που είναι εναρμονισμένες με τα διεθνή πρότυπα.

 
  • Η Καστοριά είναι μια μικρή πόλη που γυρίζεται εύκολα και είναι ιδανική για ολιγοήμερες διακοπές, κυρίως το χειμώνα. Ένας τόπος για νοσταλγικούς στοχαστές, εραστές της ιστορίας και ρομαντικούς περιηγητές.

  • Η Καστοριά, περιοχή που ενδείκνυται για θρησκευτικό τουρισμό λόγω του μεγάλου αριθμού βυζαντινών και μεταβυζαντινών ναών, αποτελεί δημοφιλή προορισμό και για ιστορικούς, ερευνητές, επίδοξους αγοραστές γούνας, πτηνοπαρατηρητές και φωτογράφους. Οι Ρώσοι είναι από τους πιο συχνούς επισκέπτες της Καστοριάς που φτάνουν στην πόλη για να αγοράσουν γούνες από τους ντόπιους παραγωγούς και βιοτέχνες.

  • Η «γυρολιμνιά» είναι από τις καθημερινές ασχολίες των ντόπιων και ένας όμορφος τρόπος άθλησης στη φύση. Κάθε εποχή και ώρα της ημέρας, πολλοί ντόπιοι περπατούν και τρέχουν γύρω από τη λίμνη, απολαμβάνοντας το φυσικό περιβάλλον κάτω από τις οξιές, τις ιτιές και τα πλατάνια. Η διαδρομή ενδείκνυται και τις 4 εποχές του χρόνου και όλες τις ώρες της ημέρας, αφού προσφέρει διαφορετική οπτική και ομορφιά του τοπίου.

  • Στο σημείο που βρίσκεται η μονή της Παναγίας Μαυριώτισσας, υπάρχει στην όχθη της λίμνης ένας πλάτανος 900 περίπου ετών, που έχει κηρυχθεί Διατηρητέο Μνημείο της Φύσης.

  • Ο σημερινός ασφαλτοστρωμένος στενός δρόμος που κάνει το γύρω της λίμνης Ορεστιάδας δημιουργήθηκε και ολοκληρώθηκε τη δεκαετία του 1950. Μέχρι τότε, οι μετακινήσεις πραγματοποιούνταν με τις παραδοσιακές καστοριανές βάρκες, που οι ντόπιοι τις ονοάζουν «καράβια».

 

Facts:

 

 

Ως πόλη που ορίζεται και καθορίζεται από τη λίμνη της, η Καστοριά έχει μεγάλες επιτυχίες στην κωπηλασία. Ο Ναυτικός Όμιλος Καστοριάς έχει αναδείξει πολλούς αθλητές και αθλήτριες με παγκόσμιες επιτυχίες και μετάλλια.

Γνωστές αθλητικές προσωπικότητες από την Καστοριά είναι ο βετεράνος διεθνής μπασκετμπολίστας του ΠΑΟ Δημήτρης Διαμαντίδης και η παγκόσμια πρωταθλήτρια της κωπηλασίας στο διπλό  σκιφ γυναικών και χάλκινη Ολυμπιονίκης στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Λονδίνου το 2012 Χριστίνα Γιαζιτζίδου.